Υδρογονάνθρακες: Στη Βουλή οι συμβάσεις για Κρήτη, Πελοπόννησο - Τα οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη

Στο τελικό στάδιο μπαίνει η διαδικασία παραχώρησης των τεσσάρων θαλάσσιων μπλοκ σε Νότια Πελοπόννησο και Κρήτη στην κοινοπραξία των Chevron και Helleniq Energy.

Η σχετική διαδικασία ξεκινά σήμερα στη Βουλή των Ελλήνων, με τη συζήτηση του νομοσχεδίου για την κύρωση των συμβάσεων παραχώρησης. Το σχέδιο νόμου εισάγεται αρχικά στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου και, εφόσον ολοκληρωθεί η επεξεργασία του, αναμένεται να οδηγηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες στην Ολομέλεια για ψήφιση.

Πρόκειται ουσιαστικά για το τελευταίο θεσμικό βήμα πριν ξεκινήσει επίσημα η φάση των ερευνών υδρογονανθράκων στις συγκεκριμένες περιοχές.

Διαγωνισμός σε χρόνο-ρεκόρ για τα ελληνικά δεδομένα

Ο διαγωνισμός για τις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές ολοκληρώθηκε σε μόλις 11 μήνες από την προκήρυξή του έως την τελική φάση, χρόνος που θεωρείται ιδιαίτερα σύντομος για τα ελληνικά δεδομένα.

Κυβερνητικές πηγές αποδίδουν την επιτάχυνση κυρίως στις πρωτοβουλίες της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας , η οποία έδωσε προτεραιότητα στην ταχεία ολοκλήρωση των διαδικασιών.

Με βάση τις συμβάσεις, η κοινοπραξία αναλαμβάνει έρευνες σε θαλάσσια έκταση περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Τα τέσσερα μπλοκ που περιλαμβάνονται είναι:

• «Α2»
• «Νότια της Πελοποννήσου»
• «Νότια της Κρήτης 1»
• «Νότια της Κρήτης 2»

Οι περιοχές θεωρούνται γεωλογικά ελπιδοφόρες, με την έναρξη των σεισμικών ερευνών να τοποθετείται προς το τέλος του έτους.

Στα τρία από τα τέσσερα μπλοκ θα πραγματοποιηθούν δισδιάστατες (2D) σεισμικές έρευνες, ενώ στο μπλοκ «Α2» προβλέπεται απευθείας απόκτηση τρισδιάστατων (3D) σεισμικών δεδομένων, τα οποία προσφέρουν σαφώς πιο ακριβή εικόνα του υπεδάφους.

Έως και 40% των εσόδων στο Δημόσιο

Το πρόγραμμα ερευνών έχει σχεδιαστεί με επιταχυνόμενο χρονοδιάγραμμα σε σχέση με προηγούμενα έργα.

Η δομή του περιλαμβάνει τρεις φάσεις:

• 3 χρόνια για την πρώτη φάση (2D σεισμικές έρευνες)
• 2 χρόνια για τη δεύτερη φάση (3D σεισμικά δεδομένα)
• 2 χρόνια για την τρίτη φάση (ερευνητική γεώτρηση)

Σύμφωνα με τους όρους των συμβάσεων, τα συνολικά έσοδα για το Δημόσιο μπορούν να φτάσουν περίπου το 40% των δυνητικών κερδών.

Το οικονομικό πλαίσιο περιλαμβάνει:

• εταιρικό φόρο 20%
• δημοτικό φόρο 5%
• δικαιώματα εκμετάλλευσης 4% έως 15

Παράλληλα προβλέπονται:

• bonus υπογραφής 3,5 εκατ. ευρώ
• στρεμματικές αποζημιώσεις που κυμαίνονται από 700.000 έως 35 εκατ. ευρώ
• κονδύλια για εκπαίδευση προσωπικού και τεχνική υποστήριξη.

Το γεωπολιτικό αποτύπωμα της επένδυσης

Πέρα από το οικονομικό σκέλος, κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν και τη γεωπολιτική διάσταση της συμφωνίας.

Η συμμετοχή ενός μεγάλου ενεργειακού ομίλου όπως η Chevron  στις έρευνες ενισχύει το διεθνές αποτύπωμα του ελληνικού προγράμματος υδρογονανθράκων, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως έμμεση απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο .

Οι θαλάσσιες περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» έχουν χαραχθεί με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, αποδίδοντας πλήρη επήρεια στην Κρήτη.

Στις ράγες η γεώτρηση στο Ιόνιο

Την ίδια ώρα, προχωρούν οι προετοιμασίες για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ 2 στο Ιόνιο, η οποία προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο του 2027.

Το χρονοδιάγραμμα έχει συμφωνηθεί από την κοινοπραξία των ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy, σύμφωνα με δηλώσεις του διευθύνοντος συμβούλου της Energean, Μαθιού Ρήγα. Ήδη βρίσκονται σε τελικό στάδιο οι διαδικασίες για την εξασφάλιση γεωτρύπανου.

Η τρέχουσα ερευνητική φάση στο μπλοκ ολοκληρώνεται τυπικά στις 14 Μαρτίου, ωστόσο οι εταιρείες έχουν καταθέσει αίτημα παράτασης στην ΕΔΕΥΕΠ, καθώς δεν αποκλείεται να απαιτηθεί και επιβεβαιωτική γεώτρηση μετά την πρώτη ερευνητική προσπάθεια.

Παράλληλα «τρέχει» η περιβαλλοντική μελέτη

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της γεώτρησης, μέσα στον Μάρτιο ειδικά ερευνητικά σκάφη θα πραγματοποιήσουν Environmental Baseline Survey (EBS) στην περιοχή. Η έρευνα αυτή αποτελεί τη βάση για τη σύνταξη της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία στόχος είναι να ολοκληρωθεί έως τον Ιούνιο ώστε να υποβληθεί προς έγκριση στις αρμόδιες αρχές. Το χρονοδιάγραμμα είναι ιδιαίτερα πιεστικό, καθώς από την υποβολή της μελέτης μέχρι την προγραμματισμένη γεώτρηση μεσολαβούν περίπου οκτώ μήνες.

Η γεώτρηση «Ασωπός 1» και το πιθανό κοίτασμα

Η ερευνητική γεώτρηση θα εξετάσει τον στόχο «Ασωπός 1», ο οποίος εντοπίστηκε μέσω της επεξεργασίας των 3D σεισμικών δεδομένων. Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανό κοίτασμα περίπου 200 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, αν και η επιβεβαίωση θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα της γεώτρησης.

Η πιθανότητα επιτυχίας της πρώτης γεώτρησης υπολογίζεται στο 16%, ενώ σε περίπτωση ανακάλυψης εμπορικά αξιοποιήσιμου κοιτάσματος, η έναρξη παραγωγής θα μπορούσε να τοποθετηθεί γύρω στο 2032. Το κόστος της γεώτρησης εκτιμάται περίπου στα 80 εκατ. ευρώ.

Πρώτη υπεράκτια γεώτρηση μετά από δεκαετίες

Εφόσον προχωρήσει το σχέδιο, θα πρόκειται για την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα από το 1981, όταν είχε πραγματοποιηθεί η γεώτρηση που οδήγησε στην ανακάλυψη του κοιτάσματος στο Κατάκολο.

Τα τελευταία χρόνια οι μοναδικές υπεράκτιες γεωτρήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα είναι παραγωγικές γεωτρήσεις στον Πρίνο.

Αν η νέα έρευνα αποδειχθεί επιτυχής, αναλυτές εκτιμούν ότι θα αλλάξει τα δεδομένα για ολόκληρο το ελληνικό πρόγραμμα έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων.